Skip to content

Słownik pojęć

TERMINY WYSTĘPUJĄCE W DOKUMENTACH I ESEJACH

 

Inwestytura – ceremonia nadania lenna wasalowi przez seniora.

Lenno – ziemia nadana przez seniora wasalowi. Lennem nazywano zarówno niewielkie majątki rycerskie, jak i duże terytoria (księstwa, hrabstwa), jeżeli przy ich nadaniu obowiązywał hołd lenny. Zwierzchnia własność nadanej ziemi pozostawała przy osobie nadającej.

Rekognicja – tu: potwierdzenie prawdziwości wyników elekcji.

Sekundogenitura –  prawo młodszego syna do dziedziczenia tronu w odrębnym (osobnym) władztwie lub innego, drugiego majątku.

Unia kalmarska – unia łącząca Danię, Szwecją i Norwegię w latach 1397-1523. Wszystkie trzy państwa miały wybierać jednego władcę i prowadzić wspólną politykę zagraniczną, a sprawach wewnętrznych zachowały pewną niezależność. Pierwszym władcą stojącym na czele związku był Eryk Pomorski. Unia rozpadła się po wyborze Gustawa I Wazy na króla Szwecji.

Wolna elekcja – zasada wyboru króla przez ogół szlachty nieuwzględniająca zasady sukcesji dynastycznej (elekcja viritim). Pierwszym władcą na tronie polskim wybranym w drodze wolnej elekcji (1573 r.) był Henryk Walezy. 

Flota kaperska – uzbrojona flota handlowa walcząca na własny koszt w służbie państwa lub człowieka, w zamian za udział w wojnie miała zapewnioną ochronę prawną ze strony swego zleceniodawcy i prawo do zachowania części zysków

Związek Pruski – organizacja stanów pruskich założona w 1440 r., której celem była ochrona interesów; z czasem nabrała charakteru antykrzyżackiego, jej przedstawiciele zwrócili się w 1454 r. do króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka z prośbą o inkorporację Prus do Polski.

Traktaty welawsko‑bydgoskie – dwa układy zawarte w 1657 r. między Rzecząpospolitą a elektorem brandenburskim, władcą Prus Książęcych; w Welawie Rzeczpospolita zwolniła elektora od zależności lennej, a w Bydgoszczy zawarła z nim przymierze przeciw Szwedom.