Wprowadzenie
Ziemia lęborsko-bytowska to to historyczne terytorium na pograniczu Pomorza Zachodniego i Gdańskiego ze stolicami w Lęborku i Bytowie. Jego status prawny i przynależność państwowa się zmieniały się przez wieki – od niezależnych księstw pomorskich, przez władzę zakonu krzyżackiego, status lenna Korony Królestwa Polskiego, następnie panowanie brandenburskie, pruskie, niemieckie, a od 1945 r. ponownie stało się częścią państwa polskiego.
MAPA do zadania 1.
Na podstawie: https://zpe.gov.pl/a/nowe-miejsce-polski-i-litwy-w-europie/D13zWa0ji; Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY 3.0.
ZADANIE 1.
Oceń czy poniższe zdania są prawdziwe czy – fałszywe. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe lub F – jeśli jest fałszywe.
|
Z mapy wynika, że na początku XIV w. ziemia lęborska i bytowska należały do państwa polskiego. |
P |
F |
|
Ziemia lęborska i bytowska zostały zajęte przez zakon krzyżacki po tym, jak Władysław Łokietek utracił Pomorze Gdańskie. |
P |
F |
MAPA do zadania 2.
Źródło: https://opracowania.pl/opracowania/historia/zmierzch-sredniowiecza-wojny-polsko-krzyzackie,oid,2304
ZADANIE 2.
Uzupełnij poniższe zdania:
Mapa przedstawia sytuację polityczną po 2.1. ………….. Ziemia lęborska i bytowska znajdowały się wówczas w granicach 2.2. ………..
2.1. A. I pokoju toruńskim.
- II pokoju toruńskim.
- traktacie krakowskim.
2.2. A. państwa zakonnego.
- Królestwa Polskiego.
- państwa Gryfitów.
TEKSTY ŹRÓDŁOWE do zadania 3.
FRAGMENT I.
[…] Niegdyś zaiste, kiedy toczyły się wojny między miłościwym świętej pamięci królem Kazimierzem, naszym rodzicem i poprzednikiem a zakonem Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Prusach, jaśnie wielmożny świętej pamięci książę Pan Eryk Szczeciński, książę Pomorza, Kaszub, Wandalii i książę Rugii podczas owych wojen i sporów wiele razy dawał świadectwo swej przychylności, życzliwości i posłuszeństwa wobec wspomnianego wcześniej najjaśniejszego naszego rodzica i stawiał się z niecodzienną pomocą dla jego świętej pamięci Królewskiej Mości przeciwko jego wrogom. Z tego powodu miłościwy nasz rodzic nadał mu wedle własnego uznania i woli zamek Bytów wraz z położonym tam miastem, jak również miasto Lębork ze wszystkimi przynależnymi do niego korzyściami i dochodami […].
FRAGMENT II.
[…] wcześniej wymienione zamki i miasta Bytów i Lębork z ich wszystkimi i każdym z osobna poddanymi, wasalami, pożytkami, wolnościami, własnościami, dochodami, podatkami, prawami i wszelkimi przynależnościami, tak jak dotąd mieli prawo ich użytkowania i czerpania pożytków wedle uznania i postanowienia, jak powiedziano, miłościwych naszych poprzedników i naszego, za radą i zgodą panów radców naszego królestwa, zarówno duchownych, jak i świeckich, daliśmy i przyznaliśmy im i ich męskim dziedzicom, aby nimi władali, dysponowali, z nich czerpali pożytki, korzystali i posiadali je na zawsze na prawie lennym dla nas i naszych następców, Królów Polskich. […]
Źródło: […] nadaje książętom pomorskim Jerzemu I oraz Barnimowi IX oraz ich męskim następcom w lenno ziemię lęborsko-bytowską. AP Szczecin, AKS I/467.
ZADANIE 3 A.
Uzupełnij poniższe zdania:
Nadanie, o którym mowa we fragmencie I miało miejsce w roku 3.1. ……… i było związane z początkiem wojny 3.2. …………………… Wspomniany w tym fragmencie źródła król Kazimierz nosił przydomek 3.3. …………….. Wystawcą dokumentu był król polski 3.4. …………….
ZADANIE 3 B.
Oceń, czy poniższe zdania są prawdziwe czy fałszywe. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe lub F – jeśli jest fałszywe.
|
Książę Eryk Szczeciński otrzymał w lenno ziemię lęborską i bytowską, ponieważ wspierał polskiego króla w walce z Brandenburgią. |
P |
F |
|
Wspominany w dokumencie Eryk Szczeciński to inaczej Eryk Pomorski, który był również władcą państw unii kalmarskiej (Danii, Norwegii i Szwecji) oraz księciem słupskim i stargardzkim. |
|
|
|
Z dokumentu wynika, że prawa do lenna lęborsko-bytowskiego mieli dziedziczyć wszyscy potomkowie księcia Eryka Szczecińskiego. |
P |
F |
MAPA I FRAGMENTY OPRACOWAŃ do zadania 4.
MAPA
Źródło: https://zpe.gov.pl/a/nowe-mocarstwo—prusy/DnMy949zM, Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY-SA 3.0.
FRAGMENT I.
Udało się również Polsce oderwać elektora (Fryderyka Wilhelma) od sojuszu ze Szwecją, choć za dość wygórowaną cenę zrzeczenia się przez Polskę zwierzchnictwa nad Prusami Książęcymi oraz oddania mu w lenno Lęborka i Bytowa, które w ten sposób zostały dla Rzeczypospolitej stracone.
Źródło: Polska na przestrzeni wieków, praca zbiorowa, Warszawa 2009, s. 258.
FRAGMENT II.
Równocześnie zaś zostały ostatecznie przekreślone możliwości poszerzenia polskich posiadłości nad Bałtykiem; po śmierci księcia zachodniopomorskiego Bogusława XIV […] jego niezawisłe dotąd księstwo przeszło pod władzę Szwedów. Polsce udało się jedynie odzyskać dwa lenna (Lębork i Bytów), które przyłączono do Prus Królewskich.
Źródło: Polska na przestrzeni wieków, praca zbiorowa, Warszawa 2009, s. 248.
ZADANIE 4.
Na podstawie mapy i fragmentów opracowań ustal losy ziemi lęborskiej i bytowskiej w okresie od śmierci Bolesława XIV do początku XVIII w.
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………